X
تبلیغات
ali-saremi - طرح جابر ویژه ابتدایی

ali-saremi

علوم تجربی - شیمی- فیزیک - زیست - زمین شناسی و انتقادی

طرح جابر ویژه ابتدایی

اهمیت و ضرورت طرح :
اگر حاصل دوره ي تحصیلات مدرسه اي ، تنها انتقال پاره اي از مفاهیم به ذهن دانش آموزان باشد ،
( سواد به معنی سنتی ) با فراموش شدن آن مفاهیم ، حاصل کلیه سال هاي تحصیل نیز از دست می رود
. به همین سبب ، باید سعی کنیم علاوه بر مفاهیم پایه ، راهی به دانش آموزان نشان دهیم که خودشان
بتوانند به دنبال معرفت و دانش مورد نیاز خود بگردند و به یک یادگیرنده ي مادام العمر تبدیل شوند .
به همین منظور علاوه برکسب دانش باید راه و روش یادگیري را هم به آنان بیاموزیم تا میل به
یادگیري در آنان تقویت گردد .
پروژه ي علمی به علت ماهیت هیجانی و اکتشافی خود ، میل به یادگیري را در دانش آموز تقویت
می کند و به علّت ماهیت فرایندي خود راه و روش یادگیري را نیز به او می آموزد بنابراین می تواند
ابزاري بسیار قوي در خدمت تعلیم تربیت به معناي واقعی باشد که طبق تعریف یونسکو همانا درك و
به کارگیري مفاهیم ، مهارت هاي فرایندي ، نگرش ها و ارزش هایی می باشد که شخص را قادر
می سازد دانش و فناوري را با زندگی و فرهنگ جامعه ي خویش مرتبط سازد .
فضاي علمی کشور باید فضاي تولید و ترویج علم و پژوهش و پرورش محقق و عالم باشد.
مقام معظم رهبري
٣
اهداف :
1) این طرح زمینه تحقق اهداف دوره ابتدایی ، مصوب شوراي عالی آموزش و پرورش را به ویژه در
زمینه هاي زیر فراهم می نماید :
الف ) اهداف علمی،آموزشی نظیر :
- دانش آموز نسبت به شناخت پدیده ها کنجکاو است.
- در فکر کردن ، شنیدن ، گفتن و بیان مقصود ، خواندن و نوشتن و حساب کردن مهارت کافی دارد .
- با زبان فارسی آشنایی دارد و می تواند از کتاب و روزنامه استفاده کند .
- ارزش علم را در انجام درست کارها تا حدي می داند .
- با نحوه یادگیري خود تا حدودي آشناست .
ب ) اهداف اجتماعی نظیر :
- همکاري با دیگران را دوست دارد .
- در بازي ها و فعالیت هاي گروهی شرکت می کند .
- به انجام وظایف و مسئولیت هایی که بر عهده او می گذارند پایبند است.
ج ) اهداف زیستی نظیر :
- از حواس خود به خوبی محافظت و استفاده می کند .
- در حفظ محیط زیست کوشا است .
- نکات ایمنی را می داند و رعایت می کند.
علاوه بر اهداف فوق می توان هدف هاي زیر را براي اجراي این طرح ذکر نمود :
2) کمک به تحقق اهداف مهارتی درس علوم تجربی نظیر : مشاهده  طراحی تحقیق  برقراري
ارتباط  پیش بینی  فرضیه سازي  کاربرد ابزار  اندازه گیري  تفسیر یافته ها و نتیجه گیري
3) تقویت مهارتهاي زندگی در دانش آموزان نظیر : تصمیم گیري  حل مساله  برقراري ارتباط با
دیگران  دوست یابی  سخنرانی ودفاع از کار خود در جمع و ....
4) تحقق اهداف نگرشی درس علوم تجربی نظیر : کنجکاوي و جستجو گري علمی  نیروي خلاقیت
وابتکار  پشت کار  تمایل به همکاري وتحمل یا احترام گذاشتن به عقاید ونظرات دیگران  فکر باز و
روشن بینی  خود انتقادي و بازنگري نقادانه  آمادگی براي پذیرش عدم قطعیت  احساس مسئولیت 
احساس اعتماد به نفس و ....
5) شناسایی و تقویت استعدادهاي فردي دانش آموزان و ایجاد زمینه اي مناسب براي کار آفرینی:
بسیاري از توانایی ها ، استعدادها و علاقه مندي هاي دانش آموزان در کلاس هاي معمولی نمود پیدا
نمی کنند و لذا قابل شناخت و پرورش نیستند . پروژه ي علمی ، فرصت مناسبی به وجود می آورد که
می توان این استعدادها را مشاهده ، شناسایی و تقویت کرد . بنابراین پروژه ي علمی می تواند راهبرد
٤
بسیار مناسبی در تحقق یکی از اهداف مهم نظام آموزش و پرورش یعنی ایجاد زمینه کارآفرینی دانش
آموزان باشد.
6) ارائه مواد درسی به صورت در هم تنیده:
موضوعاتی که براي پروژه هاي علمی دانش آموزان طراحی می شوند می توانند بسیار گسترده تر از
یک موضوع درسی و درواقع میان رشته اي باشند و دانش آموزان ضمن انجام این گونه پروژه ها از
دانش و مهارت هاي متعدد خود استفاده کنند.
7) ایجاد موقعیت مناسبی براي ارزشیابی توصیفی از عملکرد دانش آموزان
براي رفع نیاز هاي ICT و تشویق آنان به استفاده از IT 8) افزایش توانمندي دانش آموزان در حوزه
اطلاعاتی مربوط به پروژه هاي علمی خود .
معرفی طرح پروژه هاي علمی
الف ) تعریف پروژه ي علمی
پروژه ي علمی عبارت است از کوشش علمی انفرادي یا گروهی دانش آموزان در باره یک موضوع
معین که آنان ضمن این کوشش هیجان انگیز علمی ، کار یک دانشمند را انجام می دهند و نگرش ها ومهارت هاي علمی او را پیدا می کنند . یعنی دانش آموزان سعی می کنند به دقت مشاهده کنند ، سوال بپرسند ، جمع آوري اطلاعات کنند ، فرضیه بسازند ، آزمایش کنند و نتایج کار علمی خود را جمع
بندي و ارائه نمایند .
ب ) موضوع پروژه و پایه هاي تحصیلی تحت پوشش
در این طرح ،یک پروژه داراي ماهیت علمی و تجربی بوده و دانش آموز را با روش علمی آشنا
می نماید و موضوع آن از محتواي کتاب هاي درسی منشا گرفته و یا آزاد می باشد. دانش آموزان در
همه پایه هاي تحصیلی به صورت انفرادي یاگروهی پروژه انتخاب نموده ودرنمایشگاه علمی
آموزشگاه شرکت می کنند . (سیاست معاونت آموزش ابتدایی انجام پروژه هاي علمی به صورت
گروهی از دانش آموزان می باشد). دانش آموزان بهتر است در زمینه هاي مورد علاقه خود ، موضوع
انتخاب کنند و به پژوهش بپردازند.
ج ) انواع پروژه علمی
ا- جمع آوري نمونه همراه با طبقه بندي
یک پروژه جمع آوري شامل مجموعه اي از اشیاء می شود که بر اساس شباهت ها و تفاوت ها گروه
بندي شده و برچسب خورده باشند
مثال : جمع آوري و طبقه بندي مجموعه اي از برگ ها
-2 نمایش علمی
الف- دستگاه ( مدل )
یک پروژه مدل سازي شامل ساخت اشیاء براي توضیح چرایی یا چگونگی ساختمان آنهاست .
مثال : ساخت مدلی از دانه و معرفی اجزاي آن ( پوسته ، اندوخته و گیاهک )
ب- نمایش
یک پروژه نمایش شامل استفاده از اشیاء براي نمایش چرایی یا چگونگی عملکرد یک دستگاه و تبیین
اصول علمی حاکم بر آنهاست .
مثال : نمایش حرکت مواد درون ساقه کرفس با استفاده از محلول هاي رنگی
ج- تحقیق
یک پروژه تحقیق شامل بررسی جزئیات بیشتر در باره موضوع پروژه و توضیح و تفسیر جوانب مختلف
آن می شود . این جزئیات را می توان از طریق مشاهده مستقیم و یا از طریق منابع مختلف اطلاعاتی به
دست آورد .
مثال : تحقیق در مورد گیاهان دارویی ایران و محل رویش آنها
-3 آزمایش
یک پروژه آزمایش ، طرح و آزمودن سوالی است که شما هنوز جواب آن را نمی دانید لذا به کار
گیري روش علمی و انجام آزمایش براي کشف جواب آن سوال از ضروریات این نوع پروژه است
مثال : آیا نورهاي رنگی مختلف به یک اندازه بر رشد گیاه موثرند ؟
د) ارائه پروژه علمی ( نمایشگاه )
دانش آموزان محصول فعالیتهاي علمی خود را ابتدا در قالب یک نمایشگاه علمی در آموزشگاه به
معرض نمایش و داوري می گذارند و طی مراحل بعد، پروژه هاي برگزیده آموزشگاه به نمایشگاه
علمی منطقه ، پروژه هاي برتر منطقه به نمایشگاه علمی استان و در نهایت پروژه هاي برتر استان به
نمایشگاه علمی کشوري راه خواهند یافت .
ه )عناصر یک پروژه علمی در نمایشگاه
هرپروژه براي ارائه به نمایشگاه باید شامل سه عنصر تابلوي نمایش ،مواد نمایشی وگزارش کتبی باشد .
 تابلوي نمایش: تابلوي نمایش باید حالت سه دیواره اي داشته و از یک جنس محکم به ابعاد 90*۱۲۰
سانتیمتر تهیه شده باشد . نوشته ها ، نمودارها و تصاویر باید محکم روي تابلوي نمایش چسبانده شوند.
مواد نمایش: شامل نمونه ها، دستگاه ها ، مدل ها و سایر اقلام مجاز مربوط به پروژه می باشد.
گزارش کتبی: شامل صفحه عنوان ، فهرست ، طرح مسئله ، تحقیق ، فرضیه ، شرح آزمایش ، داده ها
،جمع بندي و نتیجه گیري ، سپاسگزاري و ذکر منابع می شود.
و )طبقه بندي پروژه ها در نمایشگاه
پروژه هاي یک نمایشگاه علمی براساس پایه تحصیلی دانش آموز و نوع پروژه طبقه بندي و وارد
رقابت می شوند . دانش آموز می تواند پروژه خود را به صورت انفرادي ، تیمی و یا کلاسی در مدت
زمان معین (برنامه زمانی پیشنهادي وسایر اطلاعات مورد نیاز درلینک دفتر آموزش دبستانی از سایت
موجود می باشد)به انجام رسانده و به نمایشگاه ارائه نماید . www.gea.medu.ir
پایه اول تا سوم ......................... انفرادي - تیمی ( حداکثر 3 نفره ) - کلاسی
پایه چهارم و پنجم .................. انفرادي - تیمی ( حداکثر 3 نفره )
ز )شرایط پذیرش پروژه ها در نمایشگاه علمی
-1 مرحله آموزشگاهی :
دانش آموزان از هر پایه تحصیلی می توانند در مرحله آموزشگاهی شرکت کنند و نیز محدودیتی از
نظر پذیرش انواع پروژه در مرحله آموزشگاهی وجود ندارد .
-2 مرحله منطقه اي :
در این مرحله سهمیه هر مدرسه براي شرکت در نمایشگاه منطقه با توجه به ظرفیت مکان برپایی
نمایشگاه و باصلاحدید مجریان منطقه اي تعیین می گردد.
درنمایشگاه مرحله منطقه اي نیز انواع پروژه ها در کلیه پایه ها پذیرفته می شوند .
-3 مرحله استانی :
در این مرحله سهمیه هر منطقه بر اساس آمار دانش آموزي با توجه به ظرفیت مکان برپایی نمایشگاه و
صلاحدید مجریان استانی تعیین می گردد.
لازم به ذکر است پروژه هایی که از نوع جمع آوري هستند در مرحله استانی پذیرفته نمی شوند .
-4 مرحله کشوري :
در این مرحله سهمیه هر استان بر اساس آمار دانش آموزي با توجه به ظرفیت مکان برپایی نمایشگاه و
با صلاحدید مجریان کشوري معین میگردد.
لازم به ذکر است در مرحله کشوري تنها پروژه هایی پذیرفته می شوند که از نوع آزمایش باشند .
ح ) برپایی و داوري نمایشگاه
-1 مرحله آموزشگاهی :
شوراي معلمان آموزشگاه داوران را از بین آموزگاران علاقمند و توانمند آموزشگاه انتخاب نموده و
آنان بر اساس فرم داوري که در آدرس سایت مذکور موجود می باشد پروژه ها را داوري می کنند .
-2 مرحله منطقه اي :
هر مدرسه موظف است ازبین معلمان توانمند حداقل یک داور جهت داوري به نمایشگاه علمی منطقه
معرفی نماید ومنطقه ازبین داوران معرفی شده، هیئت داوران منطقه اي راتشکیل می دهد.
-3 مرحله استانی :
هر منطقه موظف است به ازاي هر 10 پروژه اي که به نمایشگاه استانی ارسال می کند یک نفر داور
جهت کمک به داوري پروژه هاي علمی نمایشگاه استانی معرفی نماید.
-4 مرحله کشوري :
کمیته هدایتگر کشوري داوران را بر اساس ضوابط معین ،انتخاب و معرفی می نماید .
و ) تقدیر از برگزیدگان
دانش آموزان پایه هاي اول تا پنجم ابتدایی پروژه هاي خود را مطابق با تقویم اجرایی پیوست انجام
می دهند . سپس پروژه ها در قالب نمایشگاه علمی مدرسه در معرض دید عموم قرار می گیرد و
کارهاي برگزیده توسط هیئت داوران انتخاب شده( در این مرحله دانش آموزان برگزیده و معلم راهنما
توسط مدیر مورد تقدیر قرار می گیرند ) وبه مرحله منطقه اي راه پیدا می کنند و نمایشگاهی براي
بازدید عموم دانش آموزان در سطح منطقه برگزار می گردد وگروههاي برتر انتخاب شده و به همراه
دست اندر کاران (مدیر، معلم راهنما) از طرف منطقه مورد تقدیر قرار گرفته و به استان معرفی
می گردند ودر مرحله ي استانی با همان مراحل کاري پس از داوري ، انتخاب و معرفی می شوند و
دانش آموزان و دست اندرکاران از طرف استان مورد تقد یر قرار می گیرند و در مرحله کشوري نیز
دانش آموزان و سایر دست اندر کاران پروژه هاي منتخب از طرف وزارتخانه مورد تقدیر قرار خواهند
گرفت .
ساختار اجرایی طرح
طرح درطول سال تحصیلی و درچهار مرحله الف) آموزشگاهی ب ) منطقه اي ج ) استانی
د) کشوري با تشکیل کمیته هایی طراحی واجرا می گردد. جهت اجراي کامل این طرح نیاز به
همکاري تعداد زیادي از همکاران در سطوح مختلف می باشد .سازماندهی عوامل اجرایی طرح به
شرح زیر می باشد :
اعضاي کمیته ها و شرح وظایف آنها
شوراي معلمان آموزشگاه
براساس بند 4 از ماده 15 آئین نامه اجرایی مدارس " چاره اندیشی براي تامین مشارکت فعال دانش
آموزان در فرایند آموزش و پرورش " برعهده شوراي معلمان می باشد . لذا اجراي مرحله
آموزشگاهی این طرح زیر نظر شوراي معلمان مدرسه صورت می گیرد .
شرح وظایف
1) شرکت نماینده شورا درجلسات توجیهی کمیته منطقه اي
2) تشکیل به موقع گروه هاي دانش آموزي در مدرسه و تعیین پروژه مناسب براي آنها
3) هدایت گروههاي دانش آموزي و تامین اعتبارهاي لازم از بودجه تخصیص یافته براي طرح
4) تشکیل نمایشگاه آموزشگاهی ،داوري وانتخاب پروژه هاي برگزیده و ارسال آن ها به نمایشگاه
منطقه اي
اعضاي کمیته اجرایی منطقه
-1 رئیس آموزش و پرورش ناحیه / منطقه
-2 معاون آموزش ابتدایی
-3 معاون توسعه مدیریت وپشتیبانی
-4 کارشناس گروههاي آ موزشی ابتدایی
-5 کارشناس مسئول / کارشناس آموزش ابتدایی
6 - سر گر وههاي در سی/ پایه ( هیئت علمی )
شرح وظایف کمیته منطقه اي
1) تهیه و ارسال دستورالعمل منطقه اي به آموزشگاهها در ابتداي هر سال تحصیلی
2) تشکیل کمیته هاي علمی و داوري ازبین اساتید، سرگروههاي درسی ومعلمان برجسته ي منطقه
3) تشکیل پایگاه اطلاع رسانی الکترونیکی وایجاد تعامل الکترونیکی دانش آموزان با بانک هاي
اطلاعاتی منطقه اي ، استانی ، کشوري و جهانی
4) نظارت بر حسن اجراي وظایف کمیته هاي آموزشگاهی
5) تشکیل نمایشگاه پروژه هاي علمی درسطح منطقه طبق تقویم اجرایی
6) داوري وانتخاب پروژه هاي برگزیده منطقه اي
7) تقدیر از دانش آموزان، معلمان ، مدیران و رابطین منتخب در پروژه هاي علمی
8) ایجاد کتاب الکترونیکی از پروژه هاي برگزیده وامکان دسترسی تمام دانش آموزان ایران وجهان به
این منبع از طریق وب سایت منطقه
9) ارسال گزارش از نتیجه کار به اداره کل
اعضاي کمیته پشتیبانی ونظارت استان
-1 مدیر کل آموزش و پرورش استان
-2 معا ون آموزش ابتدایی
-3 معاون توسعه مدیریت وپشتیبانی
-4 رئیس گروه تکنولوژي و گروه هاي آموزشی ابتدایی
-5 رئیس گروه آموزش ابتدایی
-6 کارشناس مسئول و کارشناسان تکنولوژي و گروه هاي آموزشی ابتدایی
-7 سر گروههاي درسی/ پایه ( هیئت علمی طرح )
شرح وظایف کمیته استانی
1) تهیه دستورالعمل اجرایی و ارسال آن به مناطق تابعه در ابتداي هر سال تحصیلی
2) تخصیص و اعطاي اعتبارات لازم به مناطق مطابق با تقویم اجرایی طرح
3) اطلاع رسانی در باره فعالیتهاي علمی دانش آموزان به رسانه هاي جمعی
4) نظارت بر حسن اجراي وظایف کمیته هاي منطقه اي
5) پیش بینی دوره هاي آموزشی لازم براي معلمان وتامین مدرسان مناسب
6) انجام تمهیدات لازم جهت برگزاري نمایشگاه استانی
اعضاي کمیته برنامه ریزي ستاد
-1 معاون آموزش ابتدایی
-2 مدیرکل دفتر آموزش دبستانی
-3 معاون دفتر آموزش دبستانی
-4 کارشناس مسئول تکنولوژي و گروه هاي آموزشی
-5 کارشناس تکنولوژي و گروه هاي آموزشی
-6 سرگروه هاي درسی/ پایه
شرح وظایف کمیته ستادي
1) تهیه دستورالعمل طرح
2) برنامه ریزي براي آموزش نیروي انسانی (کارشناسان،مدیران ومعلمان)
3) تصمیم گیري جهت تامین اعتبار لازم
4) تصمیم گیري جهت اجراي نمایشگاه پروژه هاي علمی در مرحله کشوري
5) برنامه ریزي براي تشویق دانش آموزان ومعلمان در اجراي طرحهاي موفق در طول سال تحصیلی
6) انتخاب هیئت داوران مرحله کشوري
7) ثبت ونگهداري کارهاي موفق در سایت یا کتابچه
گستره اجراي طرح:
این طرح به صورت داوطلبانه و متناسب با علاقه و توانمندي مجریان درسطح مدارس (براساس درصد
پوشش مدارس موجود درتفاهم نامه منعقد شده بین معاونت آموزش ابتدایی واستان) در همه مناطق
اجرا می شود .
اعتبارا ت مورد نیاز طرح:
اعتبارات مورد نیاز طرح از محل اعتبارات تخصیصی معاونت آموزش ابتدایی و اعتبارات استانی قابل
تامین می باشد .
- جدول پیشنهادي زمانی براي اجراي طرح جشنواره جابر بن حیان سال تحصیلی 91-۹۰
ردیف عنوان ماه هفته
۱-هفته چهارم مهر: ارسال شیوه نامه اجرایی به استان ها (از طریق گردهمایی)
۲-هفته اول آبان: تشکیل کمیته استانی و ارسال دستورالعمل به مناطق
۳-هفته دوم آبان: تشکیل کمیته منطقه اي و ارسال دستورالعمل به مدارس
۴-هفته دوم آبان: تشکیل شوراي معلمان آموزشگاه
۵-هفته سوم آبان: برگزاري جلسه توجیهی معلمان راهنماي پروژه ،مدیران وکارشناسان
۶-هفته سوم آبان لغایت هفته سوم آذر: انتخاب موضوع پروژه و آغاز فعالیت هاي علمی دانش آموزان
۷-هفته سوم آبان لغایت هفته سوم آذر: بازدید ازفرایند اجراي طرح توسط کمیته منطقه اي و استانی
۸-هفته آخرآذروهفته اول دی برگزاري نمایشگاه آموزشگاهی و داوري و انتخاب پروژه هاي برتر
۹-هفته دوم دی:تقدیر از دانش آموزان ومعلمان راهنماي پروژه هاي برتر در سطح آموزشگاه دي
۱۰-هفته دوم وسوم بهمن:برگزاري نمایشگاه مرحله منطقه اي و داوري و انتخاب پروژه هاي برتر 

۱۱-هفته چهارم بهمن:تقدیر از دانش آموزان ، رابطین ، مدیران ومعلمان راهنماي پروژه هاي برتر در سطح منطقه
۱۲-هفته اول اسفند:برگزاري نمایشگاه مرحله استانی و داوري و انتخاب پروژه هاي برتر اسفند
۱۳-هفته دوم اسفند:تقدیر از دانش آموزان ، مدیران، رابطین ومعلمان راهنماي پروژه هاي برتر در سطح
۱۴-هفته چهارم فروردین:برگزاري نمایشگاه مرحله کشوري و داوري و انتخاب پروژه هاي برتر 
۱۵-هفته چهارم فروردین: تقدیر از دانش آموزان، مدیران، رابطین ومعلمان راهنماي پروژه هاي برتر در سطح کشور.
بسمه تعالی
راهنماي پروژه علمی
راهنماي معلمان
معاونت آموزش ابتدایی
دفتر آموزش دبستانی
کارشناسی تکنولوژي وگروه هاي آموزشی
بسم الله الرحمن الرحیم
قال علی علیه السلام:
" اوضع العلم ما وقف علی اللسان و ارفعه ما ظهر فی الجوارح و الارکان. "نهج البلاغه، حکمت 92
پست ترین دانش، دانشی است که در سطح زبان، متوقف شود و والاترین دانش، آن است که در کل وجود
فرد، ظاهر و منعکس گردد.
مقدمه
از آنجا که تفکر و تعمق در پدیده هاي عالم هستی که همه آنها از ذرات کوچک تا کرات و کهکشانهاي بی انتهامخلوقات خداوند متعال هستند ، ظرفیت بی انتهایی را در ارضاي کنجکاوي انسان در کشف حقایق و روابط بین پدیده ها در طول دستیابی به اعتقاد عمیق و ایمان پایدار به خدا دارد ،از اینروست که در قرآن، خدا ي باري تعالی دستور موکد به جستجوي در طبیعت و توجه به قدرت لایزال الهی در آفرینش عالم هستی دارد.از اینروست که آموزش و پرورش خود را موظف و مکلف می داند با پیش بینی برنامه هاي مناسب این فرصت رابراي کودکان ودانش آموزان فراهم نماید تاحاصل تحصیلات مدرسه اي ، تنها انتقال پاره اي از مفاهیم به ذهن دانش آموزان نباشد ، ( سواد به معنی سنتی ) که با فراموش شدن آن مفاهیم ، حاصل کلیه سال هاي تحصیل نیز از دست برود . به همین سبب ، باید سعی کنیم علاوه بر مفاهیم پایه ، راهی به دانش آموزان نشان دهیم که خودشان بتوانند به دنبال معرفت و دانش مورد نیاز خود بگردند و به یک یادگیرنده ي مادام العمر تبدیل شوند . به همین منظور علاوه برکسب دانش باید راه و روش یادگیري را هم به آنان بیاموزیم تا میل به یادگیري در آنان تقویت گردد .
پروژه ي علمی به علت ماهیت هیجانی و اکتشافی خود ، میل به یادگیري را در دانش آموز تقویت می کند و به علّت ماهیت فرایندي خود راه و روش یادگیري را نیز به او می آموزد بنابراین می تواند ابزاري بسیار قوي در خدمت تعلیم و تربیت به معناي واقعی باشد . معاونت آموزش ابتدایی بنا بر اهمیت پرورش روحیه فعالیت گروهی ازپروژه ها یی که توسط دانش آموزان بصورت گروهی انجام می گیرد حمایت می نماید و اولویت بالاتري را درارزیابی اینگونه پروژه ها در نظر می گیرد.
از آنجایی که دانش آموزان دوره ابتدایی از نظر کسب مهارت ها و تجربیات علمی در ابتداي راه قرار دارد ، براي انجام فعالیتی مثل پروژه علمی نیاز به کمک و راهنمایی معلم و والدین و حتی یکدیگر دارن د . معلمان عزیز می توانند این راهنما را مطالعه و براي هدایت دانش آموزان به کار گیرند .
( این نوشتار از زبان معلم نسبت به دانش آموز تنظیم شده و مخاطب افعال آن دانش آموز است . )
چگونه یک پروژه علمی را انجام دهیم
شروع
-1 یک دفتر یادداشت تهیه کنید
این دفتر ، دفتر کارنماي پروژه نامیده می شود . در این دفتر وقایع و اتفاقات مربوط به پروژه را یادداشت خواهید
کرد . دفترکارنما مسیر حرکت شما را ازآغاز تا پایان نشان می دهد ( موضوعی که به ویژه براي بازدید کنندگان
از پروژه شما اهمیت دارد).
یادداشت کردن را از زمانی آغاز کنید که جستجوي موضوع پروژه را شروع می کنید . 
اتفاقات را به صورت روزانه یادداشت کنید و هر مطلبی را که وارد دفتر می کنید تاریخ گذاري نموده و 
بنویسید که چه قدر وقت صرف آن کرده اید .
نتایج آزمایشات ، فهرست مواد مورد استفاده ، یادداشت هاي مربوط به تحقیق زمینه اي و مشخصات منابع 
مورد استفاده را به دقت در آن ثبت کنید .
هر مشکلی را که در جریان کار با آن مواجه می شوید یادداشت کنید . 
راه حل هایی را که براي غلبه بر مشکلات به کار گرفته اید یادداشت کنید . 
در صورت نیاز از مراحل مختلف پروژه خود عکس بگیرید تا بتوانید یک گزارش تصویري از تلاش 
هایتان را به دیگران نشان دهید .( اختیاري )
تحقیق زمینه اي : منظور از تحقیق زمینه اي مراجعه به منابع اطلاعاتی و جمع آوري اطلاعات مورد نیاز براي انجام
پروژه علمی است . این فعالیت از اجزاي ضروري انواع پروژه علمی می باشد .
-2 عناوین مختلف را کنکاش کنید و با نیروي فکرتان یک موضوع جدید برا ي پروژه
خود بسازید ( از عناوین کلی سوالاتی جزئی براي پروژه خود استخراج کنید )
به چه چیزهایی علاقه دارید ؟ ورزش ، رایانه ، حیوانات ، غذا ، ساخت اشیا ... و غیره . به کدام یک از شاخه هاي
علم علاقمند هستید ؟
گیاهان ( گیاه شناسی )
قارچ ها ، باکتري ها ( میکروب شناسی )
جانوران ( جانور شناسی )
بدن انسان ( کالبدشناسی )
الکتریسیته ، جاذبه ، نیرو ، نور (فیزیک )
مواد شیمیایی ، اسیدها و بازها ( شیمی )
حافظه ، خیال ، آموزش ( روانشناسی )
آتشفشان ها ، سنگ ها ، آب و هوا ( زمین شناسی )
آزمودن محصولات مصرفی ( دانش محصولات مصرفی )
مطالعه آماري ( آمار )
نگاه به کتابهاي درسی ، علمی ، دایره المعارف ها و سایت هاي علمی می تواند در پیدا کردن موضوع پروژه به شما
کمک کند .
-3 نوع پروژه خود را مشخص کنید
-1-3 جمع آوري( کلکسیون ) همراه با طبقه بندي
پروژه جمع آوري شامل مجموعه اي از اشیاء می شود که بر اساس شباهت ها و تفاوت ها گروه بندي شده و
برچسب خورده باشند. جمع آوري می تواند پروژه خوبی براي دانش آموزان پایه هاي اول و دوم باشد.
مثال :
فرض کنید 12 قطعه سنگ از اطراف محل زندگی خود جمع آوري نموده اید . ممکن است شما آنها را بر اساس رنگ ، اندازه و یا میزان درخشندگی دسته بندي کنید . یا ممکن است سنگها را به ترتیب زیر طبقه بندي کنید :
ابتدا آنها را در آب خیس کرده و سپس آنها را روي یک سطح زبر بخراشید . با مقایسه اندازه و رنگ رگه هایی که روي سطح زبر برجاي می ماند می توانید سنگها در سه گروه نرمترین ها ، نیمه سخت ها و سخت ترین ها
طبقه بندي کنید .
نمونه هایی از پروژه هاي جمع آوري :
پرها
دانه هاي انگور
تکه هاي پوست درختان
پوسته هاي تخم پرندگان
عدسی ها
لانه هاي خالی حشرات
فسیل ها
برگ ها
ریشه ها
نکته :
طبقه بندي یک مجموعه را به سه طریق می توان انجام داد :
الف- طبقه بندي براساس شباهت ها و تفاوت هاي ظاهري ( مثال : طبقه بندي مجموعه اي از سنگ ها به دوگروه صاف و ناصاف )
ب- طبقه بندي براساس نوع کاربرد ( مثال : طبقه بندي گیاهان از لحاظ کاربرد به سه گروه دارویی ، خوراکی وصنعتی )
ج - طبقه بندي بر اساس نوع عملکرد ( مثال : طبقه بندي تصویر در آینه ها و عدسی ها به حقیقی و مجازي )
حال این پرسش پیش می آید که پروژه هاي جمع آوري و طبقه بندي را که براي دانش آموزان پایه هاي اول ودوم توصیه می شود در کدام یک از این قالبها انجام دهیم . با اندکی دقت در اهداف پروژه هاي علمی براي دانش آموزان پایه هاي اول و دوم ابتدایی ، یعنی تقویت کنجکاوي و مهارت مشاهده کردن ، مشخص می شود که طبقه بندي بر اساس شباهت ها و تفاوت ها مناسبترین گزینه براي این دانش آموزان است ، چرا که باعث افزایش کنجکاوي آنان در طبیعت ( براي جمع آوري اقلام ) و تقویت مهارت مشاهده ( براي طبقه بندي اقلام ) در آنان می شود . اهداف سایر روش هاي طبقه بندي ، یعنی طبقه بندي از نظر کاربرد و عملکرد ، معمولا در ترازهایی بالاتر از پایه هاي اول و دوم قرار می گیرد و منجر به افزایش دانش و مهارت دانش آموزان ( پایه هاي سوم و بالاتر) از طریق نمایش علمی می شود .
-2-3 نمایش علمی
در نمایش علمی دانش آموز اطلاعات مربوط به موضوع انتخابی خود را از منابع اطلاعاتی یا از طریق مشاهده مستقیم
گرد آوري نموده و آنها را در یکی از قالب هاي تحقیق ، مدل و یا نمایش به بازدید کنندگان ارائه می نماید .
ویژگی مشترك پروژه هایی که در این سه قالب قرار می گیرند این است که در همه آنها از حقایق و دست
آوردهاي علمی کشف شده استفاده شده و انجام آزمایش و دستکاري در متغیرها توسط دانش آموز ، در تولید این اطلاعات نقشی نداشته است . در عین حال همین ویژگی مهمترین تفاوت نمایش علمی با آزمایش محسوب می شود .
در پروژه تحقیق دانش آموز به نمایش اطلاعات مکتوب و تصاویر بسنده می کند اما در پروژه هاي مدل و نمایش علاوه بر ارائه اطلاعات مکتوب و تصاویر ، دانش آموز سعی می کند با استفاده از اشیاء چگونگی و چرایی ساختمان وعملکرد آنها را براي بازدید کنندگان نمایش دهد .
1-2-3 مدل ( ساخت نمونه )
پروژه مدل سازي شامل ساخت اشیاء براي توضیح چرایی یا چگونگی ساختمان آنهاست . در این نوع پروژه دانش آموز مدلی از یک شی ء را ساخته و نمایش می دهد و یا کاربرد آن را شرح می دهد. اگر دانش آموز قادر به ساخت مدل نباشد ، می تواند از پوستر یا نقاشی استفاده نماید . مدل ها کمک می کنند تا با ساختمان اشیا بهتر آشنا شویم : اشیاي خیلی کوچک ( مثل ملکول ها ) ، اشیاي خیلی بزرگ ( مثل ساختار درون زمین یا ساختار منظومه شمسی ) اشیایی که به سادگی در دسترس نیستند ( مثل اندام ها و دستگاه هاي درون بدن ) و یا وسایلی که افراد به ندرت شانس دیدن آنها را پیدا می کنند ( مثل یک فضا پیما یا یک پل معلق ) به علاوه ، بعضی مدل ها قادر به کار هستند و علاوه بر توضیح چرایی و چگونگی ساختمان شیء مورد نظر کارکرد آن را هم نمایش می دهند . کارکرد
صحیح ، انطباق با حالت اصلی ، سهولت کاربرد و اقتصادي بودن از جمله مواردي است که باید در ساخت مدل ها به آن ها توجه کرد . مدل ها را می توانید به صورت مولاژ ، برش ، ماکت و یا قادر به کار بسازید .
مثال :
شاید شما بخواهید مدلی از یک پل را با چوب کبریت یا چوب بستنی بسازید . نقشه هاي روي تابلوي نمایش شما می تواند قطعات مختلف پل را نشان دهد و تحقیق شما می تواند شرح دهد که این پل چگونه ساخته می شود ، چراچنین ساختمان و نقشه اي دارد و در چه مواردي کاربرد دارد . یا با استفاده از تصاویر بدن انسان ، دستگاه عصبی رانشان دهید .
نمونه هایی از پروژه هاي مدل :
مدل منظومه شمسی
برش گیاهان
قادر به کارها ( ماشین گرمایی ، موتور الکتریکی و ... )
مدل ماهواره امید
پوستر زنجیره غذایی
ماکت نقاط امن و غیر امن خانه در زلزله
مولاژ اندام هاي بدن
-2-2-3 نمایش
پروژه نمایش شامل استفاده از اشیاء براي نمایش چرایی یا چگونگی عملکرد آنها و تبیین اصول علمی حاکم برآنهاست . در این نوع پروژه دانش آموز یک واقعیت یا اصل علمی خاص را بازسازي نموده و نمایش می دهد .
مثال :
شاید شما بخواهید این اصل علمی را نمایش دهید که آب و مواد محلول در آن از طریق ساقه گیاه بالا رفته و به برگ هاو شاخه ها می رسد . براي این کا ر می توانید مقداري رنگ غذا را در آب حل کنید و ساقه چند گل میخک سفید رادر آن قرار دهید . تغییر رنگ گلهاي میخک اصل علمی مورد نظر را به شما و بازدیدکنندگان پروژه شما نمایش خواهدداد .
نمونه هایی از پروژه نمایش :
نمایش نحوه کار قطب نما
نمایش تشکیل رنگین کمان
نمایش بازتابش نور از سطح آینه
نمایش تولید آهن ربا
نمایش خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی
نمایش ویژگی هاي مخلوط
نمایش عملکرد پریسکوپ ، ذره بین ، کوره آفتابی و ...
نمایش نفوذ پذیري خاك
نمایش رسوب گذاري خاك
-3 تحقیق -2-3
پروژه تحقیق یک گزارش علمی محسوب می شود . دراین نوع پروژه شما اطلاعات موجود در باره یک موضوع مشخص را جمع آوري نموده و آنچه را که در مجموع یاد گرفته و یا کشف کرده اید به مخاطبان ارائه می کنید. این جزئیات را می توان از طریق مشاهده مستقیم و یا از طریق منابع مختلف اطلاعاتی به دست آورد .
مثال :
تحقیق در باره مراحل دگردیسی قورباغه . شما می توانید این تحقیق را به دو شیوه مختلف انجام دهید . شیوه اول این است که محفظه اي را شبیه آکواریوم آماده کنید و با جمع آوري تخم قورباغه در آن مراحل رشد و تکامل قورباغه را از ابتدا تا انتها مستقیما مشاهده و ثبت نمایید . شیوه دوم اینکه به منابع مختلف اطلاعاتی ( کتاب ها ، اینترنت ،افراد متخصص ، مجلات و ..... ) مراجعه نمایید و از این طریق موضوع خود را عمیقا جستجو کنید و اطلاعات جمع آوري شده خود را به روشی روشن و جالب گزارش دهید . البته به یاد داشته باشید که در رویکرد اول هم شما ازتحقیق زمینه اي و مراجعه به منابع اطلاعاتی بی نیاز نخواهید بود .
نمونه هایی از پروژه هاي تحقیق :
شباهت ها و تفاوت هاي بین دوزیستان و خزندگان
گازهاي مختلف موجود در هوا و کاربردهاي آنان در زندگی بشر
هلال هاي ماه
تولد و مرگ ستارگان
بارانهاي اسیدي
انواع میمونها
-3-3 آزمایش
در این نوع پروژه یک مسئله مشخص مطرح می شود که دانش آموز در ابتدا جواب آن را نمی داند ، بنابراین طی کردن مراحل روش علمی و انجام آزمایش براي کشف جواب سوال از ضروریات این نوع پروژه محسوب می شود.
مراحل روش علمی :
طرح مسئله o
انجام تحقیق زمینه اي o
ارائه فرضیه o
اجراي آزمایش o
ثبت نتایج o
نتیجه گیري o
مثال :
دانش آموز این سوال را براي پروژه خود مطرح می کند که علت سیاه شدن پوست میوه هاي انار چیست . با انجام یک تحقیق زمینه اي و مصاحبه با باغداران انار به فرضیه آفتاب سوختگی می رسد و سپس آزمایشی را طراحی واجرا می کند که طی آن دو دسته میوه روي درخت انار را انتخاب و براي یگ گروه با مقوا سایه بان درست می کندتا آفتاب به آنها نتابد . پس از دو ماه نتایج به دست آمده را ثبت می کند ، یعنی پوست کدام گروه سیاه شده و کدامیک سیاه نشده است و در پایان نتیجه گیري می کند که آیا فرضیه اش صحیح بوده یا خیر .
نکته مهم – به تفاوت هاي میان پروژه آزمایش و نمایش توجه کنید . بسیاري از افراد و کتاب ها این دو نوع
پروژه را با هم اشتباه می گیرند . در اینجا به دو مثال از عناوین پروژه اشاره می شود که هر دو به موضوع رنگین کمان مربوط می شوند اما یکی در قالب پروژه نمایش و دیگري در قالب آزمایش قرار می گیرد .
نمایش : رنگین کمان چگونه شکل می گیرد ؟
آزمایش : آیا می توان با استفاده از مایعی غیر از آب رنگین کمان ساخت ؟
نمونه هایی از پروژه هاي آزمایش :
رنگ جسم چه تاثیري بر میزان جذب انرژي تابشی خورشید دارد ؟
صداي انسان از میان یک لوله تا چه مسافتی منتقل می شود ؟
آیا جامدات مختلف صوت را به یک اندازه از خود عبور می دهند ؟
آیا عواطف انسانی می تواند بر رشد یک گیاه موثر باشد ؟
آیا مورچه ها سلیقه غذایی دارند ؟
آیا دما بر قدرت یک آهنرباي دائمی تاثیر دارد ؟
دانش آموزان پایه سوم و بالاتر بهتر است از انتخاب پروژه هاي جمع آوري خودداري نموده و پروژه خود را از
انواع دیگر انتخاب نمایند .
-4 موضوع مورد علاقه خود را به یک پروژه تبدیل کنید
-1-4 نکات قابل توجه در پروژه جمع آوري
-1 به خاطر داشته باشید هر کاري را که براي پروژه انجام می دهید با ذکر تاریخ در دفتر "دفتر کارنما "
ثبت کنید و بنویسید که چه قدر وقت صرف آن کرده اید .
-2 اقلامی را انتخاب کنید که آنها را دارید و یا اینکه می توانید به آسانی آنها را جمع آوري نمایید . این
اقلام باید به اندازه کافی به هم شباهت داشته باشند که بتوان آنها را یک مجموعه نامید و در عین حال به اندازه کافی تفاوت داشته باشند که بتوان آنها را در گروه هاي مختلف طبقه بندي کرد .
-3 تحقیق زمینه اي را با یادداشت برداري از کتابها ، وب سایت ها و یا مقالاتی که در باره موضوع شما
بحث می کنند آغاز کنید این ها "منابع" شما را تشکیل خواهند داد. تحقیق شما وقتی کامل می شود که حداقل بتوانید براي 5 دقیقه با کلمات خودتان در باره موضوعتان بحث کنید .
-4 پس از تکمیل تحقیقات ، اطلاعات به دست آمده را در قالب بند (پاراگراف ) سازمان دهی کنید . این
مطالب همان "تحقیق زمینه اي" شما است که روي تابلوي نمایش خواهید چسباند .
-5 طبقه بندي را بر اساس خصوصیات فیزیکی ، نوع گونه و یا محل کشف تعریف کنید . خصوصیات
فیزیکی شامل مواردي مثل رنگ ، وزن و یا شکل می شود . اطمینان حاصل کنید که حداقل دو نمونه
براي هر دسته فراهم نموده اید . همچنین مطمئن شوید که به وضوح دسته ها را می شناسید . این همان "
طرح طبقه بندي " است .
-6 مشخص کنید که آیا می خواهید مجموعه خود را روي تابلوي نمایش بچسبانید و یا آن را مقابل تابلوي
نمایش و روي میز قرار دهید .
-7 بخش" سپاسگزاري " را روي تابلوي نمایش فراموش نکنید ( نام افرادي که در انجام پروژه به شما
کمک کرده اند با ذکر اینکه چگونه شما را کمک کرده اند )
-8 با دقت به ترکیب تابلوي نمایش خود توجه کنید . ترتیب مطالب روي تابلو باید گویا و به لحاظ بصري
جذاب باشد . مطمئن شوید که تابلو همه موارد لازم از جمله عکس را دارد و دفتر کارنماي خود را هم
کنار تابلو بگذارید . در آخرین قدم یک " عنوان " خلاقانه به تابلوي خود اضافه کنید .
-9 اطمینان حاصل کنید که پروژه خود را خوب فهمیده اید و می توانید در باره آنچه از آن آموخته اید با
دیگران صحبت کنید . تمرین کنید که بتوانید پروژه خود را به یک فرد بزرگسال توضیح دهید .
توجه : اگر در پروژه شما اقلامی به کار رفته است که مجاز به نمایش آنها در سالن نمایشگاه نیستید می توانید ازآنها عکس بگیرید و عکس آن ها را روي تابلوي نمایش خود الصاق کنید .
-2-4 براي پروژه هاي نمایش علمی
-1 به خاطر داشته باشید هر کاري را که براي پروژه انجام می دهید با ذکر تاریخ در "دفتر کارنماي "
پروژه ثبت کنید و بنویسید که چه قدر وقت صرف آن کرده اید . همواره از مراحل کار خود عکس
تهیه کنید ، چرا که این عکس ها مورد نیاز دفتر کارنماي شما یا تابلوي نمایشتان خواهد بود . بنویسید
که چگونه به فکر انجام این پروژه افتادید.
-2 در مورد نوع نمایش علمی خود تصمیم بگیرید . آیا می خواهید در پروژه خود به ارائه یک تحقیق بسنده کنید ویا اینکه فراتر رفته و با ساخت یک مدل ویا ترتیب یک نمایش، پروژه خود را تکمیل نمایید.
-3 وسایل مورد نیازتان را براي اجراي نمایش علمی تهیه کنید . می توانید از وسائل آزمایشگاه یا وسایل
خانگی استفاده کنید و یا خودتان وسیله اي را بسازید .اگر می خواهید وسیله اي بسازید ( به عنوان مدل یابراي نمایش ) اطمینان حاصل کنید که وقت کافی براي ساخت آن دارید ( چون ساخت بعضی مدل ها یاوسائل بسیار وقت گیر است ) و اگر نمی خواهید وسیله یا مدلی بسازید تصمیم بگیرید که به جاي آن قرار است از چه چیزي استفاده کنید ، عکس ، نقشه ، پوستر و یا اشیاء خانگی
-4 تحقیق زمینه اي را با یادداشت برداري از کتابها ، وب سایت ها و یا مقالاتی که در باره موضوع شما
بحث می کنند آغاز کنید این ها "منابع" شما را تشکیل خواهند داد. خواهید دید تحقیق شما وقتی کامل
می شود که حداقل بتوانید براي 5 دقیقه با کلمات خودتان در باره موضوعتان بحث کنید .
-5 پس از تکمیل تحقیقات ، اطلاعات به دست آمده را در قالب پاراگراف سازمان دهی کنید . این مطالب
همان "تحقیق زمینه اي" شما است که روي تابلوي نمایش خواهید چسباند .
-6 همچنین باید قسمتی از تابلوي نمایش خود را به " شرح نمایش علمی " اختصاص دهید و در آن قسمت در مورد موضوع خود و اینکه پروژه مدل ، نمایش و یا تحقیق شما قصد نشان دادن چه چیزي را داردتوضیح دهید .
-7 در تابلوي نمایش بخشی به نام " نتیجه گیري " ایجاد کنید و مطالب خود را درباره آنچه از پروژه خود
آموخته اید و همچنین مواردي که بواسطه پروژه شما بهبودیافته اند را توصیف کنید .
-8 بخش" سپاسگزاري " را روي تابلوي نمایش فراموش نکنید ( نام افرادي که در انجام پروژه به شما
کمک کرده اند با ذکر اینکه چگونه شما را کمک کرده اند )
-9 با دقت به ترکیب تابلوي نمایش خود توجه کنید . ترتیب مطالب روي تابلو باید گویا و به لحاظ بصري
جذاب باشد . مطمئن شوید که تابلو همه موارد لازم از جمله عکس را دارد و دفتر کارنماي خود را هم
کنار تابلو بگذارید . در آخرین قدم یک " عنوان " خلاقانه به تابلوي خود اضافه کنید . نام عکاس را هم
حتما در کنار عکس ها بنویسید .
-10 اطمینان حاصل کنید که پروژه خود را خوب فهمیده اید و می توانید در باره آنچه از آن آموخته اید با
دیگران صحبت کنید . تمرین کنید که بتوانید پروژه خود را به یک فرد بزرگسال توضیح دهید .
-3-4 براي پروژه هاي آزمایش
-1 دفتر کارنما :
به خاطر داشته باشید هر کاري را که براي پروژه انجام می دهید با ذکر تاریخ در "دفتر کارنماي " 
پروژه ثبت کنید و بنویسید که چه قدر وقت صرف آن کرده اید . همواره از مراحل کار خود عکس
تهیه کنید ، چرا که این عکس ها مورد نیاز دفتر کارنما یا تابلوي نمایش خواهد بود .
-2 مدیریت زمان:
از یک جدول زمانبندي استفاده کنید تا بتوانید پروژه خود را طبق یک برنامه زمانی مشخص پیش 
ببرید و در نهایت تابلوي نمایش خود را به موقع آماده کنید . اگر پروژه شما با موجودات زنده
سروکار دارد ( افراد ، گیاهان و جانوران ) باید مطمئن شویدکه وقت کافی براي آزمایش خود دارید .
( به یاد داشته باشید که رشد گیاهان کند و زمانبر است )
-3 انتخاب موضوع و تعریف مسئله :
فهرستی از موضوعات مورد علاقه خود را در دفتر کارنمایتان یادداشت کنید . 
براي اینکه از میان فهرست خود مناسبترین موضوع را انتخاب کنید این سوالات را از خودتان بپرسید : 
- آیا می توانم اطلاعات کافی در باره موضوع مورد نظرم پیدا کنم ؟
- آیا آزمایش کردن روي این موضوع نیاز به وسایل یا شرایط خیلی خاصی دارد ؟
- آیا وقت کافی دارم که روي موضوع مورد نظر آزمایش انجام دهم ؟
اطمینان حاصل کنید که موضوع مورد نظر شما قابلیت طراحی و اجراي آزمایش را دارد 
موضوع شما نباید فقط به ساخت یک وسیله ختم شود چرا که در این صورت از نمایش علمی فراتر 
نرفته اید .
موضوع منتخب خود را پس از طی مراحل فوق در قالب یک سوال آزمون پذیر بنویسید . این جمله 
سوالی " مسئله " نامیده می شود . مسئله در واقع همان سوالی است که آزمایش شما سعی دارد به آن پاسخ دهد .
-4 جمع آوري اطلاعات :
سري به کتابخانه بزنید تا ازکتابها ، مجلات ، دائره المعارف ها و منابع اینترنتی اطلاعات مرتبط با 
موضوع خود را جمع آوري کنید .
آنچه را که پیدا می کنید در دفتر کارنماي خود یادداشت کنید . 
به خاطر داشته باشید که مشخصات کتاب یا وب سایتی راکه مطلب را از آن استخراج کرده اید با ذکر 
نویسنده ، سال نشر و ناشر یادداشت کنید چرا که این ها بعدا "منابع" شما را تشکیل خواهند داد.
با افراد متخصص گفتگوکنید و اطلاعات خود را کامل کنید . 
از معلم یا والدین خود بخواهید کمک کنند تا یک قرار مصاحبه با افراد مطلع در باره موضوعتان تنظیم 
کنید. اگر هم لازم شد از طریق پست الکترنیکی و یا نامه نگاري با شرکت ها و افراد متخصص ارتباط
برقرار کنید
تحقیق شما وقتی کامل می شود که به یک حدس هوشمندانه در باره جواب مسئله دست پیدا کنید . این حدس هوشمندانه همان فرضیه است .
پس از تکمیل تحقیقات ، اطلاعات به دست آمده را در قالب پاراگراف سازمان دهی کنید . این 
مطالب همان "تحقیق زمینه اي" شما است که روي تابلوي نمایش خواهید چسباند .
-5 فرضیه سازي :
فرضیه" حدس هوشمندانه شماست که برپایه اطلاعاتی که جمع آوري نموده اید مطرح می کنید . " 
فرضیه اعلام می کند که در نتیجه تغییراتی که شما در جریان آزمایش اعمال می کنید چه اتفاقاتی رخ 
خواهد داد.
فرضیه در واقع پیش بینی می کند که چگونه در اثر تغییر دادن یک عامل ، عامل دیگر تغییر خواهد 
کرد. این همان چیزي است که آن را علت و معلول می نامند .
فرضیه خود را در قالب یک جمله به طور واضح و به روش زیر در دفتر کارنما بنویسید: 
من حدس می زنم که ................................................. باعث ........................................ می شود .
-6 تعیین متغیرها :
متغیرها شامل تمام عواملی می شوند که می توانند در آزمایش شما تغییر کنند . 
در هرآزمایشی ، تنها مجازید که یک عامل را تغییر دهید . 
دنبال پیدا کردن این باشید که چه عاملی سبب( علت ) رخ دادن یک پدیده می شود . 
علت در فرضیه شما همان متغیر مستقل است . 
معلول در فرضیه شما همان متغیر وابسته است . 
تنها عاملی که مجاز به تغییر دادن آن در جریان آزمایش هستید "متغیر مستقل" است . 
و آنچه که پس از این تغییرات رخ می دهد همان "متغیر وابسته" است . 
سایر عوامل درجریان آزمایش شما هیچ تغییري نمی کنند که به آنها "متغیرهاي کنترل شده " 
می گویند.
متغیرهاي مستقل ، وابسته وکنترل شده ي آزمایش خود را تعیین کنید و در دفتر کارنما بنویسید . این 
نوشتار بعدا در بخشی از تابلوي نمایش شما به عنوان "تعاریف" خواهد آمد . در بخش تعاریف علاوه
بر تعریف متغیرها هر لغت مهمی را هم که درعبارت مسئله به کار رفته و ممکن است براي شما یا
دیگران نا آشنا وجدید باشد تعریف کنید .
-7 طراحی آزمایش :
فهرست مواد " مورد نیاز براي انجام آزمایش خود را بنویسید . " 
روش کار " خود را طراحی کنید و در دفتر کارنما ، شرح دهید. مراحل را به دقت و به ترتیب " 
پیش بینی کنید و یک دستورالعمل گام به گام براي اجراي آزمایش خود بنویسید.
یک آزمایش باید حداقل شامل دو گروه باشد. یک گروه ، گروه " کنترل " و دیگري گروه 
" متغیر " است. هر دو گروه کاملا یکسان هستند مگر در یک مورد خاص ." متغیر مستقل" همان
مورد خاصی است که تفاوت می کند و شما می خواهید اثر آن را در آزمایش بیازمایید. مثال : فرض
کنید مسئله شما این است که بچه چرا گریه می کند ؟ و شما به این فرضیه رسیده اید که علت آن
نبود بطري شیر اوست . براي اثبات این فرضیه باید آزمایش هاي زیر را در دو گروه کنترل و متغیر
انجام دهید :
گروه متغیر
گروه کنترل
در جریان آزمایش روي گروه کنترل هیچ تغییري ایجاد نمی کنید . 
گروه کنترل ثابت می کند هر نتیجه اي که در گروه متغیر اتفاق می افتد ناشی از تغییراتی است که 
شما اعمال کرده اید .
-8 اجراي آزمایش :
آزمایش خود را حداقل 3 بار تکرار کنید . 
در اجراي آزمایش از دستورالعمل گام به گامی که نوشته اید دنباله روي کنید . 
هر چیزي را که انجام می دهید یا مشاهده می کنید در دفتر کارنما یادداشت کنید ، هرچند بعضی 
چیزها به نظر شما کودکانه یا کم اهمیت برسند .
اگر چیزي را اندازه گیري می کنید حتما باید از واحدهاي استاندارد مثل سانتیمتر ، گرم و یا لیتر 
استفاده کنید .
هر بار که آزمایش می کنید ، زمان و تاریخ آن را در دفتر کارنما یادداشت کنید . 
شاید بخواهید از آنچه رخ می دهد عکس بگیرید یا تصویري را بکشید . 
نگران خط خوردگی در دفتر کارنماي خود نباشید ! هیچ گاه اشتباهات خود را از دفتر کارنما پاك 
نکنید و فقط کافی است روي آنها یک خط بکشید .
-9 ثبت و سازماندهی نتایج :
نتایج ، آنچه را که رخ داده بیان می کنند . به خاطر داشته باشید که یک آزمایش خوب نتایجی را به 
همراه خواهد داشت که به آسانی قابل اندازه گیري باشند .
از یک جدول براي ثبت نتایج در دفتر کارنمایتان استفاده کنید . 
نوزاد گریان + بطري شیر = نوزاد آرام و شاد
مسئله + متغیر مستقل = متغیر وابسته
نوزاد گریان + نبود بطري شیر = نوزاد همچنان گریه می کند
مسئله + هیچ گونه تغییر در هیچ چیز = کنترل
نتایخ خود را به شکل یک نمودار در آورید . 
اگر آنچه رخ داده است خلاف آن چیزي بوده است که شما انتظار داشته اید ، نگران نباشید. 
-10 نتیجه گیري :
به مجموعه اتفاقاتی که رخ داده است فکر کنید . 
نتیجه گیري در این باره بحث می کند که آیا نتایج به دست آمده از آزمایش ، فرضیه شما راتایید می 
کند یا نه.
نتیجه گیري" خود را در قالب یک پاراگراف و به این شکل در دفتر کارنماي خود یادداشت کنید " 
:
نتایج آزمایش فرضیه من را تایید می کنند زیرا ........................................................
نتایج آزمایش فرضیه من را تایید نمی کنند زیرا .......................................................
اگر راهکارهایی براي بهبود آزمایش خود دارید آنها را هم ذکر کنید. 
-11 گزارش کتبی:
براي پروژه خود یک گزارش کتبی بنویسید . ( روش نگارش آن در ادامه خواهد آمد ) 
-12 تابلوي نمایش:
تابلوي نمایش خود را بسازید و این قسمت ها را در آن بگنجانید : مسئله ، فرضیه ، تعاریف ، تحقیق 
زمینه اي ، روند آزمایش ( روش کار ) ، نتایج ( در قالب جدول یا نمودار ) ، نتیجه گیري و منابع
همچنین بخش" سپاسگزاري " را روي تابلوي نمایش فراموش نکنید ( نام افرادي که در انجام پروژه
به شما کمک کرده اند با ذکر اینکه چگونه شما را کمک کرده اند )
با دقت به ترکیب تابلوي نمایش خود توجه کنید . ترتیب مطالب روي تابلو باید گویا و به لحاظ 
بصري جذاب باشد . مطمئن شوید که تابلو همه موارد لازم از جمله عکس را دارد و دفتر کارنماي
خود را هم کنار تابلو بگذارید . در آخرین قدم یک " عنوان " خلاقانه به تابلوي خود اضافه کنید .
نام عکاس را هم حتما در کنار عکس ها بنویسید .
-13 تمرین براي ارائه شفاهی پروژه :
اطمینان حاصل کنید که پروژه خود را خوب فهمیده اید و می توانید در باره آنچه از آن آموخته اید با 
دیگران صحبت کنید . تمرین کنید که بتوانید پروژه خود را به یک فرد بزرگسال توضیح دهید .
-5 ارائه پروژة علمی به نمایشگاه
دراین بخش ، دانش آموز روند تلاشهاي علمی خود را در معرض دید و قضاوت دیگران قرار می دهد . حواس بینایی
و شنوایی بهترین دریچه هایی هستند که براي ورود به ذهن بازدیدکنندگان می توان از آنها بهره گیري کرد .
بنابراین دانش آموز باید از تمام ظرفیت هاي دیداري و شنیداري افراد بازدید کننده براي انتقال کار خود به آنهااستفاده کند.
هر پروژه علمی براي ارائه به نمایشگاه و قرار گرفتن در معرض دید بازدیدکنندگان باید داراي این عناصر باشد :
- تابلوي نمایش
- مواد نمایشی
- گزارش کتبی ( فقط براي پروژه هاي آزمایش )
- دفتر کارنما
-1-5 تابلوي نمایش :
براي نمایشگاه پروژه علمی لازم است یک تابلوي نمایش بسازید . هدف از ساخت تابلوي نمایش این 
است که خلاصه اي از کارتان را به شیوه اي چشمگیر با دیگران درمیان بگذارید . یک تابلو نمایش
90 ارتفاع دارد . cm 120 طول و cm استاندارد داراي سه دیواره است و در حالت گشوده حداکثر
اطلاعات را مثل صفحه یک روزنامه سازماندهی کنید . بسته به نوع پروژه اي که انجام داده اید نوشته 
هاي روي تابلو را آماده کنید و آنها را طوري روي تابلو بچسبانید که مستمعین بتوانند به سرعت و همزمان با توضیحات شما مسیر کارتان را از بالا به پایین و از راست به چپ دنبال کنند .
حداقل از قلم 16 براي نوشته هاي روي تابلوي نمایش استفاده کنید که از فاصلۀ چند قدمی به آسانی 
خوانده شوند . خوب است که براي زیرنویس عکسها و جدول ها از قلم کوچکتر استفاده کنید .
" آزمایش " است . براي انواع دیگر پروژه اطلاعات ضروري جهت نصب روي تابلوي
نمایش، بر اساس نوع پروژه متفاوت خواهد بود .
عنوانی انتخاب کنید که کار شما را به درستی توصیف کند و در عین حال توجه افراد را به خود جلب
کند.
یک تصویر هزار کلمه حرف می زند ! از عکس ها براي توضیح روند کار و از نمودارها براي نمایش 
نتایج استفاده کنید . اما به خاطر داشته باشید که متن نوشته هایتان را روي عکس ها یا تصاویر نیندازید .
چرا که این کار باعث می شود خواندن نوشته ها دشوار شود .
مواد و فنون ساخت تابلوي نمایش
یک تابلو نمایشِ استاندارد سه دیواره دارد و به خوبی و بدون تکیه دادن می ایستد . تابلوي نمایش 
می تواند سفید ، سیاه یا رنگی باشد . جنس آن هم می تواند از مقواي محکم یا کارتن پلاست یا چوب وامثال این ها باشد که به سهولت از بازار قابل تهیه است . می توانید تابلو را از یک کارتن بزرگ و محکم
مثل کارتن یخچال بسازید تا براي شما مجانی تمام شود !
اطلاعاتی را که قرار است روي تابلوي نمایش بچسبانید ، روي کاغذ سفید بنویسید یا چاپ کنید . قبل از چسباندن هر ورقه روي تابلوي نمایش از غلط گیري آن مطمئن شوید .
چسب هاي مایع براي چسباندن ورقه هاي کاغذ به تابلوي نمایش کارایی خوبی دارند . براي مواردي مثل عکسها که چسباندن آنها با چسب مایع مشکل است ، می توانید از چسب هاي نواري دو طرفه ( دو طرف آن قابلیت چسبیدن دارد ) استفاده نمایید .
نکته:به جاي استفاده ازکاغذ هاي معمولی از کاغذهاي مقوایی 65 گرمی و یا 110 گرمی استفاده کنید ، چون موقع چسباندن به تابلوي نمایش کمتر چین و چروك می خورند . کاغذهاي مات بر کاغذهاي برّاق
این نمونه نشان می دهد که چگونه وقتی متن را روي تصویر چاپ می کنیم خواندن آن دشوار می شود .
سؤال پروژه : باز گو کننده موضوع آزمایش شما است و در قالب یک جمله پرسشی بیان می شود.
تعاریف : دراین قسمت متغیرهاي مستقل ، وابسته و کنترل شده را تعیین می کنید .
فرضیه : پیش بینی شما از نتایج آزمایش
مزیت دارند چون کاغذهاي براق باعث انعکاس نور و برق زدن تابلوي نمایش می شوند و خواندن مطالب
آن را دشوار می کنند . براي برجسته کردن و جذاب شدن نوشته هاي تابلوي نمایش می توانید از کاغذ
رنگی استفاده کنید . شیوة مرسوم در این زمینه این است که نوشته را ابتدا روي کاغذ سفید پرینت می
کنند و سپس آن را روي کاغذ رنگی می چسبانند(مقداري از کاغذ رنگی به عنوان حاشیه بیرون می ماند )
-2-5 گزارش کتبی
براي پروژه خود یک گزارش کتبی بنویسید . 
گزارش کتبی به دیگران کمک می کند که در مورد کارعلمی شما مطالب بیشتري را بخوانند . 
اطلاعات گزارش کتبی خود را از دفتر کارنما استخراج کنید . 
گزارش کتبی فقط براي پروژه هاي آزمایش ضروري است و آماده سازي آن کار دشواري نبوده و فقط 
مستلزم کنار هم گذاشتن اطلاعاتی است که شما در طول انجام پروژه ، جمع آوري نموده اید .
این گزارش با احتساب صفحه عنوان حد اکثر باید 9 صفحه باشد . 
گزارش کتبی شامل این قسمت ها خواهد بود و هر یک از این مطالب باید در صفحه مربوط به خود قرار 
بگیرد :
صفحۀ 1 (جلد گزارش محسوب می شود ) عنوان : باید شامل این موارد باشد : عنوان پروژه(با قلم درشت ) 
، ترجیحاً عکسی از آزمایش شما ، و در پایین آن : نام و نام خانوادگی ، پایه ، مدرسه ، معلم راهنما و
تاریخ
صفحه 2 
صفحه 3 ( حداکثر تا صفحه 5 ) تحقیق زمینه اي : بازگو کننده مطالبی است که شما در جریان تحقیق از 
منابع اطلاعاتی ( کتابخانه ، جستجوي اینترنتی و یا مصاحبه با افراد متخصص ) در ارتباط با موضوع خود
پیدا کرده اید . ( می تواند بیش از یک صفحه و حداکثر 3 صفحه باشد )
صفحه 6 مواد و روش کار: شامل فهرستی از مواد استفاده شده شما و شرح گام به گام فعالیت هایی است 
که در جریان آزمایش انجام داده اید .
صفحه 7 نتایج : شامل داده هایی می شود که از انجام آزمایش به دست آورده اید و باید آنها را در قالب 
یک جدول یا نمودار ارائه کنید . به علاوه دو یا سه جمله هم در باره دادهایتان توضیح دهید .
در نظر بگیرید و گزارش کتبی را مثل لینک هاي آن ( homepage ) تابلوي نمایش را مثل صفحه اصلی یک سایت
صفحه 8 
صفحه 9 
اطلاعات تابلوي نمایش شما نباید دقیقاٌ همان مطالبی باشد که در گزارش کتبی شما آمده است ؛ بلکه باید 
نکات برجستۀ کار شما را به طور خلاصه و در یک نگاه کلی نشان دهد . تابلوي نمایش یعنی پروژه در
یک نگاه . مثال زیر به خوبی ارتباط و میزان مطالب تابلوي نمایش و گزارش کتبی را نشان می دهد :
همان طور که از مثال بالا پیداست در صفحه اول سایت(یعنی تابلوي نمایش) مطالب به صورت تلگرافی 
نوشته می شود و شرح مفصل تر آن در لینک ها(یعنی گزارش کتبی ) می آید .
-3-5 مواد نمایشی
شامل نمونه ها، دستگاه ها ، مدل ها و سایر اقلام مجاز مربوط به پروژه می باشد. این اقلام روي می ز و در 
جلوي تابلوي نمایش قرار می گیرند.
همه دانش آموزان موظف به پیروي از شرایط زیر جهت نمایش پروژه خود در سالن نمایشگاه پروژه هاي 
علمی می باشند :
اقلام نمایشی غیر مجاز
هر گونه موجود زنده ( به صورت زنده ، مرده یا خشک شده و اعم از گیاه یا جانور ) 
هر گونه اندام یا مایعات بدن انسان و حیوانات ( مثلا خون یا ادرار ) 
نتیجه گیري: این قسمت خلاصه اي است از آنچه که شما از آزمایشتان دریافته اید . در اینجا به
مسئله اي که در ابتدا طرح کرده اید پاسخ می دهید و با مقایسه فرضیه خود با نتایج به دست آمده
از آزمایش تحلیل می کنید که آیا فرضیه شما تایید شده است یا خیر .
ایده هایی براي تحقیق بیشتر : در بعضی از پروژه هاي علمی نمایشگاهی لازم است ، شما زمینه
هاي پژوهشی بیشتر که ممکن است قصد داشته باشید براساس آنچه از آن پروژه آموخته اید ، دنبال
نمایید ، مطرح و در بارة آن بحث کنید .( اختیاري )
کتابشناسی ( منابع ) : فهرست کتاب ها ،مجلات ، وب سایت ها ، افراد متخصص و ... که
شما اطلاعات تحقیق زمینه اي خود را از آنها گرد آوري نموده اید .
سپاسگزاري . این قسمت ، در واقع فرصتی است تا از همۀ کسانی که در انجام پروژة
علمی شما را یاري نموده اند ، از اشخاص گرفته تا یک شرکت خصوصی یا دایرة دولتی ،
با ذکر کاري که براي شما انجام داده اند تشکر نمایید.
هر گونه مواد غذایی انسان یا حیوانات 
هر گونه کشت باکتري یا کپک 
هر گونه مایعات شیمیایی خانگی یا آزمایشگاهی از جمله آب 
استثناء : مایعات موجود در محفظه هاي دربسته بعضی دستگاه ها ( مثلا مایع درون مخزن دماسنج ) یا 
مایعات مورد تایید کمیته نمایش و ایمنی نمایشگاه
هر گونه مواد سمی ، دارو و مواد پرخطر 
هرگونه وسیله تیز و برنده (مثلا : سرنگ ، سوزن ، پی پت ، میخ ، چاقو و پونز ) 
هرگونه شیشه یا اشیاء شیشه اي مگر محفظه هاي دربسته شیشه اي یا اجزاي شیشه اي به کار رفته د ر 
محصولات تجاري ( مثلا شیشه نمایشگر کامپیوتر )
هر گونه ظروف یا مخازن فشرده 
هرگونه باتري با قابلیت باز شدن در پوش ( مثلا باتري هاي اسیدي ) 
هر گونه گل ، خاك ، شن ، ماسه ، سنگ ، پسماندهاي زائد و غیره 
هرگونه پروژه اي که شامل شلیک یک سلاح گرم ، شلیک با وسائل داراي محفظه هواي فشرده ، محتوي 
مواد شیمیایی مخاطره آمیز براي سلامتی دانش آموزان ، یا داراي فعالیت رادیو اکتیو و یاهر نوع فعالیت
مخاطره آمیز دیگر براي دانش آموزان باشد
هرگونه عکس یا تصویر مر بوط به تکنیکهاي جراحی ، کالبدشکافی و اجساد 
هرگونه پروژه اي که منجر به صدمه زدن یا تحت فشار قرار گرفتن یک جانور شود . مثل این موارد : 
کشتن حیوان ، دادن مواد شیمیایی به حیوان ، یا نگهداري حیوان در محفظه اي که شباهت به زیستگاه
طبیعی آن ندارد . به یاد داشته باشید که مجاز به آوردن حیوانات زنده به نمایشگاه نیستید.
استثناء
دانش آموزان پایه اول تا سوم مجاز به داشتن نمونه هاي کاملا مهر و موم شده به عنوان بخشی از اقلام 
نمایشی پروژه خود می باشند ( گیاهان خشک شده یا مواد معدنی )با این حال هر گونه مواد غذایی انسان
یا حیوانات ممنوع است .
کاملا مهرو موم شده " یعنی بسته بندي شده به شکلی که هیچ گونه ذره ، مایع یا بویی از آن به بیرون " 
نشت نکند . این گونه موارد می بایست در یک بسته بندي دوقبضه از جنس کیسه پلاستیکی محکم یا
ظروف پلاستیکی شفاف با درب محکم قرار گرفته و با نوار چسب شیشه اي در محل خود روي میز یا
تابلوي نمایش ثابت شوند .تمام این اقلام ( صدف ها ، سنگ ها ، برگ ها ، خاك ها ، پوسته هاي تخم و
غیره ) می بایست قبل از مهر و موم شدن کاملا خشک شده باشند . پیشنهاد می شود این گونه اقلام به
صورت بسته هاي کوچک و با چسب نواري شفاف روي تابلوي نمایش چسبانده شوند تا ضمن اطمینان از
ایمنی ، نمایش آنها با سلیقه به نظر برسد .
اقلام نمایشی توصیه نشده
گران قیمت ، شکستنی ، شکننده 
اقلام نمایشی مجاز و توصیه شده
باید به جاي اقلام نمایشی غیر مجاز یا توصیه نشده از عکس ها یا نمودارها ، حیوانات پلاستیکی یا گل 
هاي پلاستیکی استفاده شود .
دانش آموز باید براي رعایت حقوق مالکیت معنوي حتما نام و مشخصات عکاس را در کنار عکس ذکر 
کند
دانش آموزان باید طبق یک برنامه منظم از گامهاي مختلف پروژه خود عکس برداري کنند تا بتوانند مسیر 
تلاش هاي خود را در طول انجام پروژه به تصویر بکشند . همچنین دانش آموز اگر قصد نمایش عکس
افرادي را روي تابلوي نمایش خود دارد حتما قبل از گرفتن عکس از آنها کسب اجازه نماید .
دانش آموزان می توانند براي اقلام نوشتاري پروژه خود ( نوشته هاي تابلوي نمایش و گزارش کتبی ) از 
کامپیوتر و چاپگر استفاده کنند .
پروژه هاي برقی می توانند از باتري به عنوان منبع الکتریسیته استفاده کنند . 
به جاي مواد غذایی واقعی از مدل هاي مصنوعی غذا یا میوه استفاده شود 
-4-5 دفتر کارنما
در این دفتر وقایع و اتفاقات مربوط به پروژه را یادداشت خواهید کرد . دفترکارنما مسیر حرکت شما را ازآغاز تا
پایان نشان می دهد ( موضوعی که به ویژه براي بازدید کنندگان اهمیت دارد).
یادداشت کردن را از زمانی آغاز کنید که جستجوي موضوع 
پروژه را شروع می کنید .
اتفاقات را به صورت روزانه یادداشت کنید و هر مطلبی را که 
وارد دفتر می کنید تاریخ گذاري نموده و بنویسید که چه قدر
وقت صرف آن کرده اید .
نتایج آزمایشات ، فهرست مواد مورد استفاده ، یادداشت هاي 
مربوط به تحقیق زمینه اي و مشخصات منابع مورد استفاده را
به دقت در آن ثبت کنید .
هر مشکلی را که در جریان کار با آن مواجه می شوید 
یادداشت کنید .
راه حل هایی را که براي غلبه بر مشکلات به کار گرفته اید یادداشت کنید . 
همواره از مراحل مختلف پروژه خود عکس بگیرید تا بتوانید یک گزارش تصویري از تلاش هایتان را به دیگران
نشان دهید .
-6 روز نمایشگاه
غرفه ي خودتان را سرزنده و شاداب کنید 
شرکت در یک نمایشگاه علمی یعنی این که شما تصمیم گرفته اید نتایج کار علمی خودتان را با عموم مردم و
داوران در میان بگذارید .
به محض اینکه توانستید توجه بازدیدکنندگان را با یک ارائه ي پویا و پرجنب و جوش به غرفه ي خودتان جلب
کنید ، بهترین فرصت را براي نمایش پروژه ي خودتان پیدا کرده اید .
بعضی از بازدید کنندگان به غرفه ي شما نزدیک می شوند و شروع به خواندن اطلاعات موجود می کنند ؛ بعضی
دیگر فوراً شروع به پرسیدن سؤالاتی می کنند ، اما توجه داشته باشید که تا حد امکان این شما هستید که باید ارتباط
اولیه را با بازدید کننده برقرار کنید و سر صحبت را با او باز کنید . یک لبخند یا یک نگاه راه هایی هستند که شما
می توانید به مردم نشان دهید که به آنها خوش آمد می گویید و آماده ي صحبت با آنها هستید .
آماده باشید : 
حتی اگر به موضوع پروژه ي خود مسلط هستید نحوه ي ارائه مطالب را کاملاً آماده کنید . براي اینکه تمرین شما تاحد امکان مؤثر و نتیجه بخش واقع شود دو گزارش شفاهی آماده کنید  یکی از آنها طولانی تر و با جزئیات بیشتربراي داوران و دیگري کوتاهتر و به زبانی ساده که فهم آن براي عموم بازدید کنندگان آسان باشد . فراموش نکنیدکه از عناصر بصري ( عکس ها ، نمودارها ومواد نمایشی ) براي تقویت و تکمیل اظهارات خود بهره گیري کنید.
متوجه شنوندگان باشید : 
به دقت به چهره ي بازدید کنندگان نگاه کنید . این کار به شما امکان می دهد که ارائه اطلاعات خودتان را با فهم ودرك آنها هماهنگ کنید . اگر به نظر می رسد که آنها عجله دارند شما می توانید توضیحات خود را خلاصه کنید .
اگر به نظر می رسد که در فهم مطلب دچار مشکل اند باید زبان بیان خود را تعدیل کنید و اگر ظاهر آنها نشان می دهد که کاملاً مجذوب مطالب شما شده اند می توانید اطلاعات اضافی و تکمیلی خود را نیز به آنها ارائه دهید .
پذیراي بازدیدکنندگان باشد : 
بازدیدکنندگان اغلب کم رو هستند و حتی اگر پروژه ي شما توجه آنها را جلب کند نمی دانند چگونه باید سرصحبت را با شما باز کنند .
بنابراین این به عهده ي شما است که اولین حرکت را انجام دهید . اگر شما بدون توجه به اطراف گرم صحبت باشرکت کننده ي غرفه ي کناري خود باشید یا خود را به خواندن یک مجله مشغول کنید مردم به خود جرأت نزدیک شدن و صحبت کردن با شما را نمی دهند . بنابراین همواره گشاده رو و آماده ي صحبت با دیگران باشید . به کارخود افتخار کنید و آماده ي در میان گذاشتن آن با دیگران باشید .
به روشنی صحبت کنید 
فراموش نکنید بسیاري از بازدید کنندگانی که براي بازدید به غرفه ي شما وارد می شوند اطلاعات زیادي درباره ي موضوع شما ندارند و این به عهده ي شماست که موضوعتان را براي آنها توضیح دهید و بهترین راه براي این کاراین است که تا حد امکان واضح و پر انرژي صحبت کنید ( اما نه خیلی سریع ) .
-7 آمادگی براي داوري
در نمایشگاه علمی فرصت ملاقات و صحبت با داوران را پیدا خواهید کرد . اگر براي چنین مصاحبه اي آمادگی
قبلی داشته باشید ، این گفتگو وقت مناسبی است براي این که تصویر مثبتی از کارتان در ذهن آنها ایجاد نمایید .
تمرین و آمادگی براي داوري نمایشگاه علمی ( کار نیکو کردن از پر کردن است ! ) 
هر چه بتوانید پروژة علمی خود را بهتر به دیگران انتقال دهید ، شانس بیشتري براي برنده شدن o
خواهید داشت .
متن یک سخنرانی کوتاه ( در حدود 2 تا 5 دقیقه اي )را بنویسید و پروژة علمی خودتان را در آن o
خلاصه کنید . شما این سخنرانی را در اولین ملاقات با داوران ارائه خواهید کرد ( به خاطر داشته
باشید که در مورد نظریه هایی که پروژة علمی شما بر آن استوار است صحبت کنید ، و اینکه چرا
پروژة شما اینگونه که هست ، انجام شده است ).
فهرستی از سؤالاتی که فکر می کنید داوران از شما خواهند پرسید تهیه کنید و جواب آنها را آماده o
و تمرین کنید . توضیح دادن به افراد دیگر را تمرین کنید و هنگام توضیح دادن پروژه خود به
آنها تصور کنید که آنها داور هستند.
تمرین کنید که پروژة علمی خودتان را با عبارات ساده توضیح دهید ، به گونه اي که براي هر o
کسی قابل فهم باشد .
خودتان و کارتان را در طول زمان داوري نمایشگاه با انگیزه و انرژي به بازدیدکنندگان معرفی 
کنید و در این کار حرفه اي عمل کنید !
بهترین استفاده را از تابلوي نمایش انجام دهید . هنگامی که در بارة جداول و نمودارها توضیح می دهید o
به آنها اشاره کنید .
همیشه مشتاق و مثبت اندیش باشید . o
هنگام جواب دادن اعتماد به نفس داشته باشید و من من نکنید. o
اگر در بارة آنچه داور از شما پرسیده جواب مطمئنی ندارید یا اصلاً جواب سؤال او را نمی دانید ، بهتر o
است که بگویید " نمی دانم ."
با هر کسی که از غرفۀ شما بازدید می کند مانند یک داور رفتار نمایید . o
پس از نمایشگاه علمی ، همیشه پی گیرِ بازخوردهاي کارتان از نظر داوران باشید تا براي بهبود پروژ ه o
از آنها استفاده کنید .
تعدادي از سؤالات معمول داوران 
چقدر از دیگران کمک گرفته اید ؟ o
داده هایتان چه چیزي را به شما می گویند ؟ o
چرا این پژوهش مهم است ؟ o
نمودارهایتان نمایانگر چه چیزي هستند ؟ o
هنگامی که آزمایشتان را انجام می دادید با چه مسائل و مشکلاتی مواجه شدید و چگونه آنها را رفع کردید ؟ o
مهمترین نکات جالب توجه (سه نکته) که شما در موقع انجام این پروژة علمی یادگرفته اید کدامند ؟ o
انجام چه پژوهش هاي بیشتري را در آینده در مورد این پروژة علمی پیش بینی نموده اید و یا تمایل به انجام o
آن دارید ؟ ( تحقیقات بعدي شما )
پایان

+ نوشته شده در  پنجشنبه هجدهم آبان 1391ساعت   توسط علی صارمی  |